Tin Thời Sự

BẢO LÃNH THÔNG QUAN: Kinh nghiệm từ một số nước

Bảo lãnh thông quan (BLTQ) là một hình thức cam kết đảm bảo hay bảo lãnh tài chính. Theo đó bên bảo lãnh (các tổ chức tín dụng công ty bảo hiểm) đứng ra cam kết với bên nhận bảo lãnh (cơ quan hải quan hoặc các co quan quan lý chuyên ngành) vê việc sẽ thực hiện nghĩa vụ tài chính thay cho bên được bảo lãnh (các công ty xuất nhập khẩu hàng hóa) khi bên được bảo lãnh không thực hiện hoặc thực hiện không đầy đủ nghĩa vụ đã cam kết với bên nhận bảo lãnh.

LỢI ÍCH CỦA HOẠT ĐỘNG BẢO LÃNH THÔNG QUAN

Khi phát hành BLTQ, người bảo lãnh (chủ yếu là các công ty bảo hiểm) sẽ cam kết đứng ra bảo lãnh việc thực hiện các nghĩa vụ liên quan đến thủ tục hải quan theo quy dinh của pháp luật mà bên được bảo lãnh phải thực hiện với bên nhận bảo lãnh, như nghĩa vụ nộp các khoản thuế, phí, các khoản phạt liên quan đến chậm nộp chứng từ về quản lý và kiểm tra chuyên ngành… Hay nói cách khác, BLTQ sẽ đảm bảo cho tất cả các nghĩa vụ của nhà nhập khẩu xuyên suốt toàn bộ quá trình nhập khẩu hàng hoá, từ việc nộp thuế, phí nhập khẩu theo quy định, đến việc kiểm tra chuyên ngành, các thanh kiểm tra sau thông quan để xác định tính chính xác cảa mã HS hay tính phù hợp của giấy chứng nhận xuất xứ – là những yếu tố có thể dẫn đến mức thuế tăng thêm. Như vây, trong trường hợp chủ hàng nhập khẩu mong muốn được thông quan, giải phóng hoặc đưa hàng về bảo quản trước khi thực hiện các nghĩa vụ cần thiết thì phải xuất trình được BLTQ cho cơ quan hải quan.

Việc một nước áp dụng BLTQ sẽ không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại quốc tế, giúp nước đó cải thiện môi trường kinh doanh và nâng cao năng lực cạnh tranh, mà còn giúp cho cơ quan hải quan giảm tải các thủ tục phải thực hiện tại điểm thông quan, đồng thời tránh việc thất thu thuế, bởi ngay cả trong trường hợp nhà nhập khẩu biến mất hoặc mất khả năng thanh toán, công ty bảo hiểm sẽ đứng ra thanh toán các khoản thuế phí theo bảo lãnh. Cơ quan hải quan và các Bộ ngành liên quan vẫn giữ nguyên quyền kiểm soát tuyệt đối với các kiểm tra chuyên ngành. Mặt khác, đứng ở góc độ của doanh nghiệp nhập khẩu, BLTQ sẽ giúp hàng hóa của họ được thông quan nhanh chóng, tránh các chi phí tốn kém do lưu kho lưu bãi ở cảng hay kho hải quan. Đối với những hàng hóa không thuộc diện phải kiểm tra chuyên ngành, chủ hàng nhập khẩu có thể mang hàng hóa về khai thác, dựa vào hoạt động sản xuất kinh doanh, giúp tăng nhanh vòng quay vốn lưu động cho các doanh nghiệp. Còn các công ty bảo hiểm sẽ có thêm một sản phẩm mới, vốn trước đây là sản phẩm của các ngân hàng thương mại, tăng thêm nguồn thu thông qua việc thu phí BLTQ từ các doanh nghiệp nhập khẩu. Với đặc thù là kinh doanh dựa trên việc chấp nhận rủi ro, các công ty bảo hiểm sẽ có những lợi thế nhất định so với ngân hàng thương mại trong việc triển khai sản phẩm BLTQ này, như không nhất thiết yêu cầu doanh nghiệp nhập khẩu phải có tài sản đảm bảo khi yêu cầu phát hàng BLTQ. Các đơn vị bảo hiểm sẽ phân tích lịch sử hoạt động kinh doanh, khả năng tài chính, điều kiện về hàng hóa nhập khẩu để quyết định việc cấp BLTQ thay vì chỉ nhìn vào số tài sản thế chấp của doanh nghiệp. Điều này sẽ giúp cho các công ty nhập khẩu dễ dàng tiếp cận sản phẩm BLTQ hơn.


KINH NGHIỆM ÁP DỤNG THÔNG QUAN Ở MỘT SỐ NƯỚC TRÊN THẾ GIỚI

Hiện nay, nhiều nước trên thế giới đang áp dụng BLTQ nhằm tạo thuận lợi thương mại quốc tế, xem BLTQ như một công cụ hữu hiệu trong giám sát việc thực thi pháp luật và quy định, tránh việc thất thu thuế cho các cơ quan chức năng như: Canada, Hoa Kỳ, Australia, Thụy Điển, Đan Mạch, Singapore, New Zealand, Malaysia, Philippines, Anh, Uganda, Thái Lan, Hàn Quốc.

Canada là nuóc áp dung BLTQ từ rất sớm (năm 1867) nhằm mục đích kiểm soát, ngăn ngừa họat động buôn lậu và bảo đảm tính tuân thủ của các công ty nhập khẩu. Một số lọai hình BLTQ phổ biến được áp dụng tại Canada như: bảo lãnh trong quá trình vận chuyển, bảo lãnh ở kho ngoại quan, bảo lãnh giấy phép họat động của đại lý hải quan, bảo lãnh giải phóng hàng hóa, bảo lãnh hàng tạm nhập…

Hoa Kỳ đã bắt đầu triển khai hệ thống BLTQ từ năm 1935 và hiện nay hệ thống BLTQ tự động của nước này được đánh giá là hệ thống tiên tiến nhất. BLTO của Hoa Kỳ không chỉ bảo lãnh về thuế phí, mà còn bảo lãnh tất cả các nghĩa vụ chuyên ngành khác liên quan áp dụng trên lô hàng. Tại Hoa Kỳ, tất cả các lô hàng nhập khẩu thương mại có trị giá từ 2.500USD trở lên đều phải xuất trình một BLTQ hoặc một hình thức bảo đảm phù hợp khác. Có thể thấy, với mức này, hầu như mọi lô hàng nhập khẩu thương mại vào Hoa Kỳ đều phải có BLTQ. Nhưng việc này cũng không gây ra bất kỳ khó khăn nào cho các doanh nghiệp nhập khẩu, vì theo thống kê có đến hơn 95% các BLTQ được phát hành mà không cần đến tài sản thế chấp. Cơ quan hải quan và biên phòng Hoa Kỳ (CBP) yêu cầu bảo lãnh để bảo đảm nhà nhập khẩu hoặc bất kỳ bên liên quan nào trong lĩnh vực nhập khẩu sẽ tuân thủ mọi quy định của hải quan cũng như của các cơ quan khác, bao gồm cả việc nộp thuế phí và các yêu cầu về chống bán phá giá hay các hàng hóa được yêu cầu kiểm tra chuyên ngành. Trong trường hợp hàng hóa không tuân thủ quy định, số tiền phạt vi phạm sẽ là 3 lần giá trị hàng hóa cộng tiền thuế, phí. Với những doanh nghiệp có sai phạm nghiêm trọng, họ có thể bị chấm dứt ngay các BLTQ đã phát hành hoặc từ chối cấp BLTQ cho những lần sau.

Thổ Nhĩ Kỳ cũng đã chính thức dựa vào hoạt động Hệ thống An toàn sản phẩm từ năm 2012. Mục tiêu của các BLTQ nước này là nhắm tới việc khắc phục những bất cập làm cản trở thông thương trong việc cấp giấy phép kiểm tra chuyên ngành với hàng hóa xuất nhập khẩu liên quan đến các vấn đề sức khỏe, an ninh, môi trường. Trong khi một số nước khác, triển khai BLTQ chỉ nhắm đến viêc bảo đảm thanh toán thuế, phí và không yêu cầu bảo lãnh trong lĩnh vực quản lý chuyên ngành khác, như Hàn Quốc.

TRIỂN VỌNG ÁP DỤNG TẠI VIỆT NAM

Việc áp dụng BLTQ không chỉ tạo thuận lợi cho hoạt động thương mại giữa các nước, giúp Việt Nam tiếp cận dần với nhóm các nước phát triển, hướng đến quốc gia có môi trường kinh doanh và năng lực cạnh tranh cao, giảm áp lực cho cơ quan hải quan phải thực hiên các thủ tục hải quan tại điểm thông quan ở cửa khẩu, mà vẫn giữ quyền kiểm soát tuyệt đối với các yêu cầu kiểm tra chuyên ngành; đồng thời tránh việc thất thu thuế cho ngân sách Nhà nước. Theo Liên minh về thuận lợi thương mại toàn cầu (GTF), việc thực hiện đầy đủ các cam kết của Hiệp định tạo thuận lợi thương mại trong khuôn khổ WTO sẽ làm tăng đáng kể kim ngạch xuất khẩu của doanh nghiệp vừa và nhỏ và hệ thống BLTQ là một công cụ cần thiết cho tạo thuận lợi thương mại. Nếu giảm một ngày thực hiện thủ tục thương mại sẽ làm tăng 2,13 tỷ USD kim ngạch xuất khẩu.

Tuy nhiên, hiện nay ở Việt Nam, các ngân hàng thương mại mới được phép phát hành BLTO và cũng mới chỉ dừng lại ở việc bảo lãnh nộp tiền thuế và tiền phạt chứ chưa bảo lãnh các nghĩa vụ khác như các yêu cầu kiểm tra chuyên ngành. Do vậy, cần sửa đổi, bổ sung Luật Hải quan theo hướng mở rộng phạm vi áp dụng bảo lãnh để cho phép doanh nghiệp đưa hàng nhập khẩu về bảo quản ở kho của mình để chờ kết quả kiểm tra chuyên ngành hoặc chờ cơ quan quản lý cấp giấy phép nhập khẩu; mở rộng đối tượng được phép phát hành BLTQ là Các Công ty bảo hiểm như kinh nghiệm của các nước khác.
Tháng 9/2017, Liên minh về Thuận lợi thương mại toàn cầu (GATF) dã chon Việt Nam là nước đầu tiên ở châu Á thực hiện Hiệp định tạo thuận lợi thương mại của WTO bằng cách giới thiệu hệ thống BLTQ hiện đại cho hàng hoá xuất nhập khẩu thương mại, không chỉ bao gồm bảo lãnh nghĩa vụ nộp thuế và phí, mà còn bảo lãnh cho các nghĩa vụ khác liên quan đến thủ tục hải quan. Đề án bảo lãnh thông quan đang được Cơ quan hải quan xây dựng, dự kiến chia thành 3 giai đọan: thí điểm trong 2 năm (2021 – 2022); mở rộng trong 2 năm (2022 – 2023); chính thức áp dụng từ 2024. Đây là một tín hiệu vui cho các doanh nghiệp kinh doanh xuất nhập khẩu hàng hóa ở Việt Nam.

Bài TS. Nguyễn Thị Quỳnh Nga

About the author

Trang Từ

Add Comment

Click here to post a comment